سپيده‌اى است باريك و كشيده و اندكى پيش از فجر صادق در بالاى افق شرقى بسان ستونى به سوى آسمان كشيده مىشود و هر لحظه رو به نقصان مىرود تا محو گردد . از عنوان ياد شده در بابهاى طهارت ، صلات ، صوم ، حج ، تجارت و نكاح سخن گفته‌اند . بنابر قول مشهور ، از نظر شرعى با دميدن فجر صادق ، شب پايان مىيابد و روز آغاز مىگردد ؛ 1 چنان كه طلوع فجر صادق ، پايان وقت نماز شب ، 2 آغاز وقت نماز صبح 3 و امساك از مفطرات در روزه است . 4 همچنين وقت غسل جمعه ( - - ) غسل جمعه ) از طلوع فجر روز جمعه است . در صورت وجوب تعيينى نماز جمعه ( - - ) نماز جمعه ) سفر كردن پس از طلوع فجر مكروه و پس از زوال خورشيد حرام است . 5 وقت نافلهء صبح پس از اتمام نماز شب است ؛ ليكن تأخير آن تا فجر اوّل [ كاذب ] مستحب است . 6 بنابر قول مشهور ، بقابر جنابت تا طلوع فجر از روى عمد ، در ماه رمضان ، حرام و موجب بطلان روزه و وجوب قضا و كفّاره است 7 ( - - ) بقابر جنابت ) . وقوف اختيارى مشعر الحرام براى حج گزار ، بين طلوع فجر تا طلوع آفتاب است 8 ( - - ) وقوف ) . خوابيدن ، 9 آميزش كردن 10 و اشتغال به كسب و كار 11 پس از طلوع فجر تا طلوع آفتاب مكروه است ( - - ) بين الطلوعين ) . فجر اول - - ) فجر فجر ثانى - - ) فجر فجر ؛ سوره فجر ؛ سوره : هشتاد و نهمين سورهء قرآن كريم . از آن به مناسبت در باب صلات نام برده‌اند .

--> ( 1 ) . بحار الانوار 83 / 74 - 75 ؛ الحدائق الناضرة 6 / 54 - 55 ؛ جواهر الكلام 7 / 219 - 220 * ( 2 ) . جواهر الكلام 7 / 210 - 211 * ( 3 ) . 96 * ( 4 ) . 16 / 384 * ( 5 ) . 5 / 7 * ( 6 ) . البيان / 109 * ( 7 ) . جواهر الكلام 16 / 236 * ( 8 ) . الروضة البهية 2 / 275 - 277 ؛ جواهر الكلام 19 / 85 * ( 9 ) . وسائل الشيعة 6 / 496 * ( 10 ) . جواهر الكلام 29 / 56 * ( 11 ) . 22 / 456 .